Het bergklassement (bolletjestrui) in de Tour de France

Hieronder staat een oude versie van een uitleg over het bergklassement. Voor een meer volledig verhaal wat ik up-to-date probeer te houden, zie mijn boek over Tour-statistieken en -regels.

Zie ook de bergdoorkomsten.

Ontstaansgeschiedenis

Al vanaf 1905 werd er door l'Auto een renner tot Meilleur Grimpeur uitgeroepen. Het is niet duidelijk welke regels hiervoor gebruikt werden. (bron) In 1933 werd Trueba tot winnaar uitgeroepen, en toen werd het klassement door de organisatie ook overgenomen.

1908: Prix Labor-Hutchinson

In 1908 waren er bergen die meetelden voor de Labor-Hutchinson premie. Niet voor elke berg waren evenveel punten te verdienen, maar het is wel consequent alleen de top drie die punten krijgt. Stand na 4 bergen:

Punten voor premie Labor-Hutchinson 1908
bron (Passerieu staat niet in de bron, maar wel in het ritverslag)
NaamBallonPorteLaffreyEsterelTotaal
Lucien Petit-Breton680620
Gustave Garrigou1000313
François Faber462012
André Pierre Pottier00606
Giovanni Gerbi00415
Georges Passerieu0120012

Deze puntenverdeling was al voor de start van de Tour bepaald, en had dus niks te maken met een voorprong of zo. (bron)

Puntentelling

Puntentelling in 1933–1939

In 1933 werd een klassement bijgehouden, al was dat nog niet officieel. Na afloop van de Tour nam de organisatie het wel over, en in 1934 werd het ook tijdens de Tour officieel bijgehouden. Er was ook een premie van 10.000 francs voor de winnaar. (bron).

In de Tours van 1933 tot 1939 werden er door de organisatie rond de vijftien bergen aangewezen, waar op de top punten te verdienen waren:

Puntensysteem voor het bergklassement in de Tour de France van 1933–1939
Positie12345678910
Punten10987654321

Er was verder geen indeling in categorieën. Om het bergklassement te kunnen winnen, moest een renner de laatste bergrit uitrijden. (bron) Dit gebeurde ook in 1937, toen Felicien Vervaecke na de 15e etappe het bergklassement gewonnen had, maar na de 16e etappe niet meer opstapte.

Puntentelling in 1947 en 1948

In 1947 waren er twee klassen van bergen. De zwaarste zaten in categorie A, de minder zware in categorie B. In 1948 bleven deze categorieën bestaan, al werden ze 1 (zwaar) en 2 (minder zwaar) genoemd.

Puntensysteem voor het bergklassement in de Tour de France van 1947 en 1948
Positie12345678910
Categorie A/110987654321
Categorie B/254321

Puntentelling in 1949–1961

In 1949 werd de derde categorie ingevoerd, en de puntentelling voor de tweede categorie werd iets opgehoogd.

Puntensysteem voor het bergklassement in de Tour de France van 1949–1961
Positie12345678910
Categorie 110987654321
Categorie 2654321
Categorie 3321

Puntentelling in 1962

In 1962 werd de vierde categorie ingevoerd. De andere categorieën werden opgehoogd, en het puntenverloop was niet langer lineair.

Puntensysteem voor het bergklassement in de Tour de France van 1962
Positie12345678910
Categorie 11512108654321
Categorie 210864321
Categorie 354321
Categorie 4321

Puntentelling in 1963

De puntentelling in 1963 was identiek aan die van 1962, alleen de vierde categorie ontbrak.

Puntensysteem voor het bergklassement in de Tour de France van 1963
Positie12345678910
Categorie 11512108654321
Categorie 210864321
Categorie 354321

Puntentelling in 1964–1970

In 1964 kwam de vierde categorie weer terug, en de telling was identiek aan die van 1962.

Puntensysteem voor het bergklassement in de Tour de France van 1964–1970
Positie12345678910
Categorie 11512108654321
Categorie 210864321
Categorie 354321
Categorie 4321

In 1966 moest een renner de Tour uitrijden om in aanmerking te komen voor de bergprijs. (bron) In 1937 was dit nog niet zo, misschien veranderde het pas in 1966.

Puntentelling in 1971

In 1971 werd de puntentelling aangepast. De eerste categorie bleef gelijk, maar de punten voor de tweede, derde en vierde categorie werden verhoogd.

Puntensysteem voor het bergklassement in de Tour de France van 1971
Positie12345678910
Categorie 11512108654321
Categorie 21210865432
Categorie 31086432
Categorie 45321

Puntentelling in 2005–2006

De puntentelling in 2005 en 2006 was als volgt: (Regels 2005, artikel 25c, Regels 2006, artikel 24c)

Puntensysteem voor het bergklassement in de Tour de France van 2005–2006
Positie12345678910
HC2018161412108765
Categorie 115131198765
Categorie 21098765
Categorie 34321
Categorie 4321

Als een etappe eindigde op een top van de categorie HC, 1 of 2, dan werden de punten verdubbeld. Om het bergklassement te winnen, moet een wielrenner de ronde van Frankrijk uitrijden. In geval van een gelijk aantal punten is de wielrenner die het vaakst op een berg van de HC categorie als eerste bovenkwam de winnaar. Als dat ook gelijk is, wordt gekeken naar categorie 1, dan 2, 3 en 4. Als dat allemaal geen onderscheid maakt, wordt gekeken wie in het algemeen klassement hoger staat.

Aantal per categorie per jaar

Jaar4321HCTotaal te behalen puntenPunten winnaarPercentage
1933000160160 134 83%
1934000140140 111 79%
1935000150150 118 78%
1936000160160 132 82%
1937000160160 114 71%
1938000120120 107 89%
1939000100100 86 86%
1947005110135 98 72%
19480095095 62 65%
194903750101 81 80%
19500545089 58 65%
195107860129 60 46%
195207770133 92 69%
1953013740121 54 44%
19540101040130 95 73%
195508860132 84 63%
195608660120 71 59%
195708650110 44 40%
195808570124 81 65%
195909860135 73 54%
196009760129 56 43%
1961010860138 95 68%
1962185460209 137 65%
196306670195 147 75%
1964139670249 173 69%
1965116680243 133 54%
1966135770239 123 51%
1967139570239 122 51%
19682011550240 96 40%
1969169880293 155 52%
19703010980350 128 36%
1971249870411 228 55%
19722488100446 229 51%
19732291180452 225 49%
1974236780379 171 45%
1975178790400 285 71%
1976228790415 170 40%
19771812670380 244 64%
19782615680448 187 41%
19792712683502 239 47%
19802713774557 223 40%
19811912764497 284 57%
19823115783584 278 47%
19832914985634 272 42%
198432167105670 284 42%
198536221193908 440 48%
19863322787946 351 37%
1987422891191234 452 36%
1988277794727 326 44%
19892310696792 438 55%
1990368665760 321 42%
19913214664760 312 41%
199229151064835 410 49%
199333107104865 449 51%
19943013586860 392 45%
1995401481051000 434 43%
199625131185915 383 41%
19972081195870 579 66%
19982191056785 200 25%
19992298105860 279 32%
2000229767800 347 43%
20011916577845 258 30%
20022111686815 262 32%
20031796115825 324 39%
200421171093426 226 53%
200524188105474 185 39%
20062613787460 166 36%
20073410697477 206 43%
20082614548404 128 31%
200925186114452 210 46%
201020139106472 143 30%
20111414968307 108 35%
201223118116345 135 39%
201320161387372 147 39%
201417218116359 181 50%
201519121267338 119 35%
201618127147392 209 53%
201716145117319 169 52%
20181897109351 170 48%
2019142112135446 86 19%

Analyse

Hieronder staat een grafiek met de positie van de winnaar van het bergklassement in het algemeen klassement.

Helaas, je kunt de grafiek niet zien. Hij is er wel, kijk maar in een andere browser die wel svg aankan.

Anders dan bij het puntenklassement is er hier bijna geen sprake van specialisatie, de winnaar van het bergklassement staat vrijwel altijd in de top 30.

Uitzonderingen:

Sponsor

In 1968 kreeg het bergklassement een zichtbare sponsor, de leider kreeg een lap op zijn trui. In 1975 werd de bolletjestrui ingevoerd.

1968:
Poulain
1972–1973:
Poulain
1975–1978:
Poulain
1979–1981:
Campagnoli
1982–1984:
Poulain
1985–1989:
Cafe de Colombia
1990:
Ripolin
1991–1992:
Coca cola
1993–2008:
Champion
2009–2010:
Carrefour